چشم‌اندازی ایرانی از خاورمیانه جدید

پایان دادن به جنگ و تداوم صلح نیازمند رویکردی تازه به امنیت منطقه‌ای است

نوشته: محمدجواد ظریف

۲۰ جولای 2026 نشانی مقاله :

https://www.foreignaffairs.com/iran/iranian-vision-new-middle-east-zarif

محمدجواد ظریف استاد مدعو مطالعات جهانی در دانشگاه تهران و بنیان‌گذار و رئیس «معماران امکان» است. او پیش‌تر معاون رئیس‌جمهور، وزیر امور خارجه و نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد بوده است.

ایالات متحده حملات خود را علیه ایران از سر گرفته است. تفاهم‌نامه‌ای که تهران و واشنگتن ماه گذشته در سوئیس به آن دست یافتند، هفته‌ها بر لبه پرتگاه آویزان بود و سرانجام از هم پاشید. «فکر می‌کنم تمام شده است،» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در ۸ ژوئیه گفت. «دیگر نمی‌خواهم با [ایران] سروکار داشته باشم.»

فروریختن این تفاهم‌نامه غافلگیرکننده نبود. ایران و ایالات متحده تفاسیر متفاوتی از مفاد این توافق، به ویژه موارد مربوط به تنگه هرمز، داشتند. تهران معتقد بود که طبق عبارت تفاهم‌نامه متعهد شده است که «با استفاده از بهترین تلاش‌های خود، ترتیباتی را برای عبور امن کشتی‌های تجاری به صورت رایگان و صرفاً به مدت ۶۰ روز فراهم آورد.» همچنین تصور می‌کرد که ایران و عمان «مدیریت و خدمات دریایی آینده در تنگه هرمز» را همراه با سایر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس تعریف خواهند کرد. با این حال، واشنگتن معتقد بود که ایران موافقت کرده است بدون قید و شرط اجازه عبور آزاد از تنگه را بدهد و ایالات متحده نیازی به احترام به هرگونه ترتیبی که ایران برقرار می‌کند، ندارد. این توافق هرگز نمی‌توانست از چنین ناهماهنگی جان سالم به در ببرد. رویارویی نظامی دوباره دیگر پرسش «اگر» نبود، بلکه «کی» بود.

ادامه نوشته

جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل عله ایران؛ هویت‌ساز و معنا‌بخشِ

اکنون که از التهاب آن چهل‌روزِ آتشین، بیش از سه ماه می‌گذرد و کوره‌راهِ نبرد، از خروشِ نخستین به موج‌های سینوسیِ آرام‌تری رسیده است، شاید بتوان با چشمی بصیرت‌یافته‌تر به تماشای آن حماسه نشست. جنگ تحمیلی ائتلافِ آمریکا و اسرائیل بر ایران، اگرچه در ظاهر، رویارویی دو قطبِ متخاصم بود، اما در ژرفای خود، روایتی بس فراتر از برخوردِ موشک‌ها و غرشِ جنگنده‌ها را به نظاره می‌نشاند؛ روایتی از نابرابریِ بی‌سابقه، از چاره‌جوییِ ناگزیر، و ازلی‌تر از همه، روایتی از ایمانِ سترگِ مردمی که در کوره‌ی آزمون، گوهرِ تاب‌آوری خود را به نظارهٔ جهان نشاندند.

از همان دمِ آغاز، بر همگان آشکار بود که این نبرد، در ترازویِ متعارفِ قدرت، هرگز پیکاری برابر نیست. بودجهٔ نظامیِ ایران در برابر آمریکا، قطره‌ای بود در برابر اقیانوسی بی‌کران؛ برتریِ هوایی، دریایی، اطلاعاتی و فناورانهٔ دشمن چنان بود که بر اساس تمامیِ معادلاتِ کلاسیکِ جنگ‌شناسی، می‌بایست در همان واپسینِ روزهای آغازین، اراده و توانِ این ملت را در هم فروکوبد. اما جنگ، این مادرِ کهن‌ترین بازی‌های بشری، هرگز در خلاصهٔ اعداد و ارقامِ تسلیحات، محدود نمی‌ماند؛ چراکه روحِ یک ملت، ترازوییست که هیچ ریاضیاتی گنجایشِ سنجشِ آن را ندارد.

ادامه نوشته