تحلیل محتوای «بیانیه نیویورک درباره حل مسالمت‎آمیز مسئله فلسطین و اجرای راه‌حل دو دولت » که در روز جمعه 21 شهریور 1404 با اکثریت قاطع نمایندگان 142 کشور جهان در سازمان ملل به تصویب رسید. سئوالی که در افکار عمومی مطرح شد این بود که چرا ایران و چهار کشور اسلامی حامی فلسطین از شرکت در رای‌گیری مجمع عمومی سازمان ملل خودداری کردند؟ شاید به توان دلایل زیر را برای آن برشمارد :

1. این بیانیه نه تنها به درستی به ریشه‎‌های بحران در منطقه غرب آسیا نمی‌پردازد، بلکه راه‌حل قابل اجرا و واقع‌بینانه‎ای برای پایان دادن به این درگیری ارائه نمی‎دهد. زیرا اگر همین امروز تصمیم گرته شود دولت فلسطین تشکیل شود در عمل سرزمین هایی که از نظر سازمان ملل فلسطین محسوب می شوند امروز تحت اشغال اسرائیل است و از همه بدتر شهرکهای صهیونیست نشین در عمل پیوستگی سرزمینی بین مناطق مختلف کرانه باختری را از بین برده است

2. بیانیه مصوب مجمع عمومی سازمان ملل، واقعیت حضور صهیونیستها در اراضی فلسطینی و اشغال مداوم آنان را که بخشی از یک پروژه استعماری بزرگتر در منطقه غرب آسیا است نادیده می‌گیرد .این پروژه استعماری یکی از ریشه‌های اصلی بحران در منطقه است.

3. در حالی که اشغال مداوم و ارتکاب جنایات فجیع توسط رژیم اسرائیل و همپیمانان آن در تقریبا یک قرن گذشته اصلی‎ترین مانع برای رسیدن به صلح پایدار در منطقه باقی مانده است، متأسفانه این بیانیه مسئولیت مشترک را به طور متوازن بین رژیم آپارتاید اشغالگر و مردم تحت اشغال برای ادامه این تراژدی طولانی تقسیم می‌کند.

4.نویسندگان این بیانیه برای آنمه بتوانند آراء بیشتری از کشورهای عضو به دست آورند عمدا نادیده می‌گیرند که رژیم اسرائیل و ایالات متحده اصلی‌ترین موانع تحقق راه‌حل دو دولت هستند. همچنین واضح است که مادامی که اشغال اسرائیلی و سیاست‎های آپارتاید در اراضی فلسطینی ادامه دارد، راه‌حل دو دولت ثبات نخواهد آورد و به پایان دادن به درگیری در منطقه نخواهد انجامید. زیرا بیش از صد هزار نفر که در شهرک‌های صهیونیست زندگی می کنند و اکثر آن ها تند رو و مسلح هستند در عمل اجازه نمی‌دهند هم زیستی مسالمت آمیز بین دو دولت شمل بگیرد.

5. این بیانیه به گونه‎ای نوشته شده است که ۷ اکتبر 2020 را دلیل اصلی درگیری در منطقه معرفی می‌کند؛ درحالی که نمی‌توان هفتم اکتبر را جدا از هشت دهه اشغال اراضی فلسطینی و سیاست‎های آپارتاید و جنایات مداوم رژیم اسرائیل بررسی و تحلیل کرد. عملیات حماس در این تاریخ را باید نتیجه خشونت‎های اسرائیل در هشت دهه گذشته علیه فلسطینی ها دانست. در واقع خشونت، خشونت می آفریند. 6. ادعای ضمنی مطرح شده در بیانیه مبنی بر اینکه حل و فصل درگیری در غزه آغاز فرآیند صلح است، دقیق نیست. این درگیری سابقه‎ای نزدیک به یک قرن سیاستهای استعماری و اشغال دارد. باید یا رفع اشغال از سرزمین هایی شروع شود که بر طبق قطعنامه های 242 و 345 شورای امنیت سازمان ملل ، اشغالی محسوب می شوند.

7. طبق قوانین بین‌المللی، حق مردم تحت اشغال، قدرت استعماری یا سیاست‌های آپارتاید برای تعیین سرنوشت و دفاع از خود به خوبی تثبیت شده است. متأسفانه، حق دوم در این بیانیه ذکر نشده است. تلاش‌های این بیانیه برای محکوم کردن حق دفاع مشروع فلسطینیان در ۷ اکتبر و توجیه جنایات فجیع نامتناسب رژیم اسرائیل علیه فلسطینیان در واکنش به اعمال این حق بیش از دو سال قابل قبول نیست .

8. جمهوری اسلامی ایران به راه‌حل سیاسی برای این درگیری طولانی معتقد است. منشور سازمان ملل اصول حق تعیین سرنوشت را مقرر کرده و به سازمان ملل وظیفه احترام به حق هر ملت برای انتخاب آزادانه سرنوشت خود را تعیین می‌کند. جمهوری اسلامی ایران با چنین ارویکردی موضع اصولی خود را دنبال می‌کند که صلح و امنیت پایدار در منطقه تنها از طریق تأسیس دولت مستقل و دارای حاکمیت فلسطین ممکن است. این دولت باید بر اراده واقعی ساکنان اصلی آن، بدون توجه به دینشان - چه مسلمان، یهودی یا مسیحی- استوار باشد، همانطور که در همه‌پرسی آزاد و فراگیر منعکس خواهد شد. بر این اساس، ایران برنامه خود برای برگزاری همه‌پرسی ملی در میان مردم فلسطین برای تعیین آینده کشورشان را به عنوان دمکراتیک‌ترین مسیر حل مسئله فلسطین ثبت کرده است. این برنامه در سند /2019/862S سازمان ملل ثبت شده است.

9. درخواست‌های موجود در بیانیه تصویبی برای خلع سلاح گروه‎های مقاومت فلسطینی که تحت اشغال هستند، مغایر با قوانین بین‌المللی است که حقوق مردم تحت اشغال، استثمار و سیاستهای آپارتاید را برای دفاع از خود به رسمیت می‎شناسد.

10. مسائل مربوط به حاکمیت و حکومت در فلسطین امور داخلی فلسطینیان است. این بیانیه و نویسندگان آن صلاحیت ممنوع یا محدود کردن مشارکت هر فلسطینی در رقابت‌های سیاسی برای تعیین آینده سیاسی کشورشان را ندارند.

11. ایجاد منطقه عاری از تسلیحات هسته‌ای در خاورمیانه به همراه حذف همه تسلیحات کشتار جمعی دیگر عمدا از این بیانیه حذف شده است. این موضوع بخش مهمی از چارچوب امنیتی منطقه‌ای بالقوه است.

12. حامیان اصلی و واقعی حقوق مردم فلسطین ، خواستار راه‌حلی پایدار هستند و هشدار می‌دهند که هر راه‌حلی که بر پایه بی‌عدالتی، آپارتاید، نابرابری و نادیده گرفتن حقوق غیرقابل سلب فلسطینیان و همچنین ریشه‌های درگیری در منطقه غرب آسیا باشد، پایدار نخواهد بود.

با نگاهی به ترکیب کشورهای مخالف بیانیه که در مجموع تنها ده کشور از 193 عضو سازمان ملل را شامل می شوند به خوبی می توان دریافت اسرائیل و آمریکا در انزوای کامل قرار گرفتند کشورهایی نظیر آرژانتین ، پاراگوئه ، مجارستان که هر سه دولتهای راستگرای متمایل به ترامپ در آنجا حاکم است ؛ پنج کشور بعدی یعنی نائورو، پائولو، تونگا، میکرونزی و گینه پاپوا در اقیانوسیه هند محلی از اعتبار یا تاثیرگذاری در صحنه روابط بین الملل ندارند و تنها به واسطه یاری رساندن به آمریکا و اسرائیل رای منفی دادند تا به اصطلاح بتوانند در آینده امتیازها مورد نظرشان را از آمریکا دریافت کنند.

12 کشوری که رای ممتنع دادند ؛ کامرون، کنگو، اتیوپی و سودان جنوبی، از آفریقا و آلبانی، چک و مقدونیه از اروپا و اکوادور و گواتمالا از آمریکای لاتین و فیجی و ساموا از اقیانوسیه ، و مغولستان از آسیا رای ممتنع این کشورها نیز قابل درک است. آنها از یکسو نمی خواستند حامی بیانیه یکطرفه باشند و از سوی دیگر نمی خواستند به صراحت با آن مخالفت کنند که نوعی همسویی با اسرائیل و آمریکا از خود نشان دهند.

اما 29 کشوری که به هر دلیل در رای گیری شرکت نکردند ، قابل توجه است.[1] پنج کشور افغانستان، ایران، بنین، تونس و عراق عضو سازمان کشورهای اسلامی هستند که در رای گیری شرکت نکردند. در مجموع 12 کشور در آفریقا و 8 کشور در آمریکای مرکزی و جنوبی ، 4 کشور آسیایی و 3 مشور اقیانوسیه و دو کشور موناکو و گرجستان از اروپا در رای گیری شرکت نکردند به طور قطع همه آنها انگیزه مشترکی نداشتند و به دلایل مختلف در رای گیری شرکت نکردند اما در نهایت 142 کشوری که در این رای گیری رای مثبت دادند در واقع به انگیزه یک گام به جلو برای برداشتن موانع موجود در عضویت فلسطین در سازمان ملل ، عمل کرده اند.

[1] اسامی این کشورها به ترتیب حرووف الفباء عبارتند از: آنتیگوا و باربودا ، آفریقای مرکزی ، افغانستان ، ایران ، اریتره ، بنین ، بوتان ، بولیوی ، پاناما ،تونس، تووالو، دومینیکا، زامبیا، سائوتومه و پرنسیپ، سوازیلند ، عراق، کیریباتی، گینه استوایی ، گینه بیسائو ،لیبریا ،گرجستان ،گرانادا ،مالاوی ،ماداگاسکار، موناکو، وانواتو، ونزوئلا، هائیتی، هندوراس